27 feb 2018
Deel:

Juridisch hoe en wat van ouderschap

De bestaande wettelijke regelingen en procedures met betrekking tot scheiding, ouderschapsplan, kinderalimentatie, gezag en omgang vormen de juridische context van het actieplan 'Scheiden zonder schade’ (Rouvoet, febr. 2018). Met name over het juridische hoe en wat van ouderschap krijgen wij nogal eens vragen.

Ouderlijk gezag na scheiding

Na scheiding houdt het kind waarover de ouders gezamenlijk het gezag uitoefenen recht op een gelijkwaardige verzorging en opvoeding door beide ouders. Een kind heeft in principe dus het recht om na een scheiding contact te houden met beide ouders. Zo bepaal je bijvoorbeeld gezamenlijk de verblijfplaats van jullie kind. Dit betekent dat een ouder die wil verhuizen naar een andere woonplaats in beginsel de toestemming van de andere ouder nodig heeft.

Bij scheiding van samenwonende ouders gaat het ouderlijk gezag over minderjarige kinderen automatisch naar de moeder. Na erkenning kan de niet gehuwde of geregistreerde vader - gezamenlijk met de moeder of eenzijdig - een verzoek tot gezamenlijk ouderlijk gezag bij de rechtbank doen, hetzij voor, hetzij bij, hetzij na de geboorte. Niet gehuwde vaders kunnen een kind zowel voor de geboorte als bij de aangifte van geboorte erkennen, maar ook (als)nog na de geboorte. Voor het erkennen van een kind tot 12 jaar is toestemming van de moeder nodig; voor een kind van 12 tot 16 jaar is toestemming van de moeder én het kind nodig; voor het een kind van 16 jaar of ouder is alleen de toestemming van het kind nodig.


Onderhoudsverplichting kinderen

De  verplichting  tot  levensonderhoud aan kinderen staat los van het ouderlijk gezag en is gebaseerd op  zowel juridisch als biologisch bloedverwantschap. Onderhoudsplichtig zijn de moeder, de man met wie de moeder ten tijde van de geboorte gehuwd of geregistreerd partner was, de man die het kind heeft erkend, de man van wie het vaderschap gerechtelijk is vastgesteld of de verwekker. Een gelijke onderhoudsverplichting  bestaat voor een stiefouder - tijdens een huwelijk/geregistreerd partnerschap - ten aanzien van minderjarige stiefkinderen die tot zijn of haar gezin behoren.


Omgang en informatie

Sinds de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding geldt overigens ook voor de niet met het gezag belaste ouder zowel het recht op als de plicht tot omgang met een minderjarige kind. Dit betekent dat een omgangsregeling moet worden nagekomen door beide ouders. Sinds 1995 is de informatie-  en consultatieplicht van de gezagsouder tegenover de niet-gezagsouder in de wet opgenomen. Dit houdt in dat de gezagsouder de niet-gezagsouder minstens informeert en/of consulteert over gewichtige zaken die het kind aangaan.


Scheiden zonder schade 

In het ouderschapsplan wordt invulling gegeven aan de zorg- of omgangsregeling, zoveel mogelijk in aansluiting op de situatie voor de scheiding. Ouders moeten daarbij in staat zijn om vooraf afspraken te maken over situaties die zich kunnen voordoen, zodat het kind niet in de knel raakt  tussen zijn ouders. Het actieplan ‘Scheiden zonder schade’ formuleert als één van z'n uitdagingen: Hoe ontwikkelen we een op de-escalatie gerichte rechtsgang, waarin de behoeften van zowel scheidende ouders als die van het kind recht wordt gedaan?


Delen van dit artikel kan middels de knoppen hier onder: