7 jan 2018
Deel:

Kind na scheiding: te trouw aan jou?

Na een scheiding is er een lege stoel aan tafel. We spreken van parentificatie als een kind na een gezinsscheiding op de stoel van de afwezige ouder gaat zitten en deze lege plek in het gezin gaat opvullen.

Parentificatie

Er is sprake van parentificatie als een kind binnen een eenoudergezin te veel en te vaak moet zorgen en troosten. Het is namelijk niet de bedoeling dat een kind op een dergelijke manier wordt belast met 'grote mensenzaken'. Het is normaal dat het gezin na een scheiding een tijdje op z’n kop staat. Echter, een kind dat zich verantwoordelijk voelt voor het welzijn van een ouder, dat is de omgekeerde wereld. Van oorsprong bedoelde Nagy (1984) met parentificatie rolomkering. Hoe kan het zover komen en hoe kun je het tij keren?

Stoelendans na scheiding

Een gezin is een klein systeem waarin ouders en kinderen hun eigen rol hebben. Voor het begrijpen van het verschijnsel parentificatie is het verschil tussen de verantwoordelijke rol van de ouder en de onbezorgde rol van het kind wezenlijk. Na een gezinsscheiding is er letterlijk en figuurlijk een lege stoel aan tafel. Er ontstaat als het ware een stoelendans: ieder gezinslid moet zijn rol en plaats weer vinden aan de gezinstafel van het eenoudergezin.

Redder in nood

Een kind voelt zich voor zijn eigen voortbestaan afhankelijk van het voortbestaan van het gezin. Bij parentificatie gaat het kind uit loyaliteit met de alleenstaande ouder zijn eigen zorgen verbergen en lopen “redderen”. Om de veilige stabiliteit van het gezin te redden doet dit kind wat nodig is om in de behoeften en noden van een ontredderde ouder te voorzien.
 

De kinderstoel verlaten

Vaak is het 't oudste kind, dat de kinderstoel te vroeg verlaat om een alleenstaande ouder te ontzien. Dit kind krijgt en neemt dan taken en verantwoordelijkheden waarvoor het feitelijk te jong is en die het vervullen van zijn eigen ontwikkelingstaken in de weg staan. Zo is een puber de kinderstoel fysiek dan wel ontgroeid, dit wil nog niet zeggen dat de stoel van de ouder hem past. Immers, een puber moet zich tegen de ouderrol kunnen afzetten in plaats van zich daarmee te identificeren.

De (te) grote mensenstoel

Het gaat hier nadrukkelijk niet over het op zich gezonde verschijnsel dat kinderen hun ouders wel eens meehelpen in een dringende situatie. Bij parentificatie na scheiding ontstaat er een onderlinge afhankelijkheid tussen de ouder en een kind, waarbij het kind langdurig een ouderrol vervult. Zo kan het gebeuren dat een kind de gesprekspartner, steun en toeverlaat van de alleenstaande ouder wordt. 

Bewaak de stoelendans

Kinderen bewegen mee met de stemmingen van hun ouders. Lees het voorgaande blogartikel over loyaliteit maar eens. Dit vraagt van ouders dat zij extra alert zijn op signalen van parentificatie na een gezinsscheiding. Benoem en laat zien dat je het voorbeeldige gedrag van je kind ziet en waardeert, maar dat je als ouder prima voor jezelf kunt zorgen. Bewaak als het ware de stoelendans: ga (weer) stevig op je eigen ouderstoel zitten en haal die lege (te) grote mensenstoel weg, als een kind daar te snel en te vaak op gaat zitten. 
 
Caroline Eggermont
Pedagoog/mediator
De Familiezaak Deventer e.o.
 


Delen van dit artikel kan middels de knoppen hier onder: