18 nov 2018
Deel:

Parallel solo-ouderschap

Tijdens het proces van scheiding is het cruciaal of ouders hun persoonlijke rancune kunnen scheiden van het gezamenlijke ouderschap. Zoals ouders van elkaar kunnen scheiden, zo kunnen kinderen dat niet van hun ouders. Een mediator houdt ouders daarom soms een spiegel voor: in hoeverre mogen jouw kinderen van die andere ouder blijven houden? 
 
Als het ouders lukt om dit belang van hun kinderen (weer) centraal te stellen, dan kunnen zij met behulp van de mediator naar een vorm en inhoud gaan zoeken die bij hun situatie past. Het heersende ideaalbeeld is dat kinderen na de scheiding niet in twee aparte leefwerelden opgroeien. Je kind ook z’n andere ouder gunnen, betekent echter niet automatisch dat je samen met die andere ouder wilt blijven optrekken in die (gezamenlijke) leefwereld van het kind; dit veronderstelt immers dat je veel afstemt en graag / goed samenwerkt. 
 
Voor ouders die – al dan niet tijdelijk  - afstand moeten nemen van elkaar, gaat een dergelijke integratie meestal niet van harte. Het negeren van die weerstand leidt vaak tot verharding en die vormt voor de kinderen alsnog een bron van emotionele verwarring. Als ouders moeizaam communiceren en afstemmen, leidt dit al gauw tot twee uitersten in zorg- of omgangsregelingen: alles (co-ouderschap) of (bijna) niets (om het weekend). De realiteit is dat veel gescheiden ouders het voorgenoemde ideaalbeeld niet waarmaken en in feite weinig overleg met elkaar hebben. De keerzijde van een ideaalbeeld is dat het ons kan weerhouden om vrijuit te denken over hoe het ook anders zou kunnen. 
 
Wellicht ontstaat er meer ruimte voor nuances als niet automatisch de contactregeling ter discussie staat, maar eerder de betekenis van het contact voor het kind. In mijn vorige blog over ‘gelijkwaardig ouderschap’ verwees ik al naar die betekenis: het belang van het kind om met beide ouders een hechte band op te bouwen. Zo’n gehechtheidsrelatie ontwikkelt zich op basis van een bepaalde regelmaat, waarbij het uitvoeren van zorgtaken door de ouder een wezenlijke rol speelt. Dát erkennen is de essentie van ouderlijk gezag en sluit in feite een (machts-)strijd over contact tussen ouder en kind uit.
 
Vanuit dit gezichtspunt introduceerde Lieve Cottyn (Belgie, 2009) het zogenoemde ‘parallel solo-ouderschap’. Dit houdt in dat je als ouders onafhankelijk van elkaar je ouderschap invult. Haar idee is dat als ouders evenwijdig (parallel) aan elkaar zelfstandig kunnen opvoeden, hun twee lijnen elkaar niet meer snijden, elkaar niet meer bestrijden en de kinderen zo minder ‘bijten'. Zolang hun contact met beide ouders niet ter discussie staat, hebben de meeste kinderen voldoende veerkracht om met de verschillen tussen hun ouders om te gaan.
 
Als een dergelijk ‘evenwijdig ouderschap’ kan bijdragen aan meer evenwichtig ouderschap, wat is daar dan voor nodig? Ten eerste maakt de mediator met de ouders spelregels om te bereiken dat de discussie met en over elkaar stopt. Het daadwerkelijk parallel organiseren van de zorg voor de kinderen staat centraal. Verschillen in opvoedstijl worden niet (meer) bestreden, hoogstens gecompenseerd. Daarbij worden ook de communicatielijnen tussen de ouders ontvlochten en anders vormgegeven. De ouders beperken zich dus strikt tot hun eigen verantwoordelijkheid voor de eigen relatie met de kinderen. Kortom: de spelregels voor evenwijdig ouderschap zijn er op gericht dat kinderen zich geen zorgen meer hoeven te maken over de spelregels van de zorgregeling.
 
Door tegemoet te komen aan de behoefte van ouders om de nodige afstand van elkaar te nemen wordt mogelijk voorkomen dat zij dit – vaak onbewust – proberen te bewerkstelligen via het bediscussiëren van de contactregeling met het kind. In het geval van vastgelopen omgangregelingen is parallel solo-ouderschap soms een uitweg voor ‘alles of niets’, terwijl het in de eerste fase na een scheiding een tussenstap kan blijken te zijn naar een latere fase, waarin weer meer mogelijk is.
 
Caroline Eggermont
mediator De Familiezaak Deventer


Delen van dit artikel kan middels de knoppen hier onder: