3 feb 2018
Deel:

Ontrouwen en rouwen

Een scheidingsproces is tevens een rouwproces, dat verschillende fases kent. Elke partner doorloopt deze fases op eigen wijze. Zo is de partner die de scheiding inzet hier innerlijk vaak al langer mee bezig, waardoor deze zich in een andere fase bevindt dan degene die de schok nog moet verwerken. Dit vraagt in scheidingsmediation om aandacht. Daarbij is de rouwverwerkingscurve van Elisabeth Kübler-Ross van grote dienst.
 
Het biedt troost om te begrijpen waarom je zo bang, boos of bedroefd bent en daarbij te weten dat er uitzicht is op betere tijden. Ook stelt het gerust te beseffen dat de verschillende fases zich in willekeurige volgorde aan je kunnen voordoen. Een fase kan zich bij jou heel intens of juist nauwelijks voordoen, worden overgeslagen of juist steeds weer opduiken. Het zelfinzicht wat hierdoor ontstaat leidt vaak tot meer regie bij de betrokkenen in de mediation.

Vechtscheiding voorkomen

Het inzicht in het (andere) rouwproces van de ander draagt bij aan meer begrip voor de reacties van de ander. Het kan er zelfs toe leiden om de scheidingsprocedure af te stemmen op waar partners staan. In de fase waarin woede de boventoon voert, ligt een vechtscheiding immers al gauw in het verschiet. Woede is protest, maar ook een afweermechanisme tegen verdriet en angst. Soms is het makkelijker om je boosheid (haat, wraak, agressie, onderhandeling) te richten op ‘de schuldige’ en bezig te zijn met de schuldvraag, dan de pijn van het verdriet te voelen. Ook bezorgdheid en onzekerheid over de breuk kunnen leiden tot gevoelens van angst en paniek; een mens in het nauw kan gaan vechten voor z’n hachje.


Verschillende waarheden

In de aanvang van de mediation zien we soms aan de ene kant een partner die er aan toe is om los te laten en afscheid te nemen. Deze partner wil stappen zetten in de richting van het toekomstige eigen leven. Aan de andere kant van de tafel zien we een partner tot wie de volle waarheid niet lijkt doorgedrongen. Deze persoon lijkt emotieloos, terwijl ook hier meestal sprake is van een afweermechanisme: als een schok te groot is om ineens te verwerken, dan is ontkenning een vorm van zelfbescherming tegen de harde waarheid.


In de put en uit de put

Wie de scheiding ook heeft verkozen, beide partijen kennen vroeg of laat verdriet. Sommigen ontvluchten hun verdriet door (te) druk te zijn met andere zaken. Volgens psychiater Elisabeth Kübler-Ross is het noodzakelijk dat verdriet wel wordt toegelaten en gevoeld. Om goed verder te kunnen gaan met een nieuw leven kan verdriet helaas niet worden overgeslagen in het verwerkingsproces. Op het diepste punt van de curve kan er sprake zijn van gevoelens van machteloosheid en depressie. Je geeft het op en dat kan leiden tot onverschilligheid en zingevingsvragen. Toch kan het besef dat scheiden onafwendbaar is, juist leiden tot de berusting die nodig is om uit de put te kunnen komen en weer nieuwe levenszin te voelen.


Verlies

Als familiemediator herken ik de reacties en gedragingen in de verschillende fases overigens evenzeer bij mensen die op een andere manier een schokkende gebeurtenis te verwerken krijgen. Bij elke ervaring waarin sprake is van een verlies (van perspectief, gezondheid, vriendschap, baan, dierbare, status, onschuld, vertrouwen, regie, jeugd, waardigheid, eigendom ect.) geven mensen blijk van uitingen die getuigen van rouw. Alles wat hier in deze aan de orde komt is dus - in meer of mindere mate - ook van toepassing op hen.
 

Trouw, ontrouw en rouw

Vaak duurt het rouwproces langer (2-3 jaar) dan de scheidingsprocedure. De rouw bij een scheiding voelt extra rauw omdat het verlies zelfgekozen werd via de keuze om de onderlinge band van trouw te verbreken. Het Middelnederlands kende daarvoor het woord ontrouwen. In scheidingsmediation is terwille van dit on-trouwen oog voor zowel procedure als proces.
 

Documentaire 'Verlaten'

Deze uitzending gemist? Zie NPO 2 | 05-02-2018 | 20.35 uur
 
Caroline Eggermont,
Orthopedagoog/MfN-mediator
De Familiezaak Deventer e.o


Delen van dit artikel kan middels de knoppen hier onder: